Afpakken, met speelgoed gooien, een duw uitdelen of soms zelfs een beet...

Het is behooorlijk schrikken als jouw kind een ander kind bijt, of als jouw kind gebeten is. Waarom doen kinderen dit? Bijten komt bij kinderen onder de 4 regelmatig voor. Dit kan in tal van situaties gebeuren. Het spreekwoord van je af bijten komt natuurlijk ergens vandaan. Het is eigenlijk eem hele dierlijke reactie en het is belangrijk dat we kijken waarom dit gebeurd. Je kind wil namelijk niet opzettelijk een ander pijn doen. Kinderen zijn nog volop in ontwikkeling. Het is dan ook lastig om woorden te geven aan wat ze voelen. Het is gelukkig een fase van korte duur. Als ze eenmaal kunnen praten, zie je dit nauwlijks nog gebeuren. 

Voor kinderen die al wel kunnen praten, zijn bepaalde gebeurtenissen vaak aanleiding om dit te doen uit frustratie, spanning, angst of voor aandacht. Denk hierbij aan feestdagen, een verhuizing, de komst van een broertje of zusje, vakanties of ziekte.

Bij jonge kinderen is de prefrontale cortex nog niet ontwikkeld. De prefrontale cortex is het hersengebied wat verantwoordelijk is voor functies zoals impulsbeheersing, emotieregulatie,logisch denken en plannen. Omdat dit deel bij jonge kinderen nog ontwikkeld moet worden hebben zij nog geen interne rem. Wanneer zij overspoeld raken door emoties reageren zij puur impulsief (fysiek), omdat hun brein nog niet in staat is om de rem zelf in te trappen.

Het is belangrijk dat we kinderen leren met hun emoties om te gaan. Dit doen we door ze te benoemen em te laten weten dat alle emoties err mogen zijn,en hoe er hiermee om kunnen gaan. Want wanneer kinderen woorden kunnen gebruiken is het natuurlijk een stuk makkelijker om te vertellen hoe ze zich voelen. Aangezien er verschillende situaties zijn waardoor kinderen dit gedrag vertonen, is het belangrijk om goed te kijken wanneer dit gebeurt. 

Situaties die een gevoel van onmacht geven.

Je kind wil graag met een ander kind spelen maar het andere kind wil juist even alleen spelen. Na een aantal pogingen gebruikt je kind ineens zijn of haar tanden. Wat is hier zojuist gebeurd? Je kind heeft het gevoel er alles aan gedaan te hebben en wordt overspoeld door een gevoel van onmacht. Het bijten is een felle poging om weer controle en grip op de situatie te krijgen. In dit soort situaties kun je het aan zien komen en proberen te voorkomen. Door te benoemen wat je ziet gebeuren help je hem te leren om op de juiste manier contact te leggen en met hun emotie om te gaan. 

Situaties om te experimenteren 

Als je iets doet is het natuurlijk prachtig om te zien dat er iets gebeurd. Als je op een trommel slaat komt er geluid uit. Maar als je een ander kind bijt, is de reactie veel heftiger en harder. De reactie van hett andere kind is vaak een reden om het nog eens te doen. Je kind krijgt door dat iets wat hij of zij doet gevolgen heeft: geluiden, emoties en aandacht. Als het je lukt om dit soort situaties te zien aankomen, probeer je kind dan te leren dat dit ook op andere manieren werkt. Kijk bijvoorbeeld eens wat er gebeurd als je het andere kind kietelt, dan gaat het lachen! Geef hierbij aandacht aan positief gedrag , zodat ze leren dat ze ook op die manier aandacht krijgen. 

Situaties waarin je kind niet goed weet wat er gebeurd

Het brengen of weggaan in de speeltuinof opvang, of de momenten waarop jij het huishouden gaat doenof gaat koken: een kind kan zich op dit soort momenten verloren voelen. Het wil aandacht en krijgt dit door te bijten. Het kan ook zijn dat je kind boos word als iets anders gaat dan hij of zij had verwacht. Je kind zoekt houvast in een onoverzichtelijke situatie en bijt zich hier letterlijk in vast. In dit soort situaties is het belangrijk dat je dit tijd neemt. Leg uit wat er gaat gebeuren zodat je kind grip krijgt op de situatie. Door even een paar minuten aandacht er nabijheid te bieden kan je kind zich emotioneel opladen. Ook is het goed om aan te geven wat er gaat gebeuren over 5 minuten gaan we... Op deze manier voorkom je dat je je kind uit de situatie haalt en dat hij of zij voldoende tijd heeft om aan het idee te wennen. Zeggen wat je doet en benoemen wat je ziet geeft jouw kind houvast en duidelijkheid. Ook kun je je kind vragen om te helpen met iets, zoals het dragen van spullen of helpen met het huishouden of koken. Zo voelt je kind zicch verbonden.

Situaties waarvoor er geen woorden zijn

Je kind kan veel emoties nog niet goed plaatsen of verwoorden en weet niet hoe hij of zij gevoelens moet uiten. Bijten, slaan en schoppen zijn nu eenmaal een heel effectief middel om een punt duidelijk te maken. Zeker als je de juiste woorden nog niet weet om te laten merken dat je iets niet leuk vind. In dit soort situaties is het belangrijk dat je je kind helpt om emoties onder woorden te brengen. 

Wat kan je als opvoeder doen?

In welke situatie je kind ook bijt, het heeft geen nut om boos te worden. Wat wel werkt is uitleggen dat het niet mag pijn doet en wat hij of zij wel kan doen met zijn of haar emoties. Geef vooral in de situaties waarin je kind het moeilijk heeft het juiste voorbeeld.

Geef je kind voldoende aandacht zodat deze leert omgaan met de situatie en leert hoe hij of zij op een positieve manier om aandacht kan vragen. Door alleen te reageren al het iets niet goed doet, leert het kind dat dit de manier is om aandacht te krijgen. 

Het is belangrijk dat jouw kind zich gehoord, begrepen en gezien voelt. Het kost tijd, extra aandacht en energie, maar blijf verwoorden wat er gebeurd en erken gevoelens op elke leeftijd. 

En blijf vooral rustig: Heftig reageren werkt alleen maar averechts. Dat kan er namelijk voor zorgen dat je kind alleen maar vaker gaat bijten. Het is belangrijk dat je het gedrag afkeurt en niet het kind als persoon: Ik zie dat je boos/bang/verdrietig bent maar bijten mag niet dat doet pijn. Geef een altenatief : wat mag wel? Geef een bijtring, een kussen of laat je kind even lekker hard op de grond stampen. Hoe dan ook de frustratie moet er even uit. 

Een leuke en helpende activiteit kan zijn om te gaan kleien of brood bakken. Of vul eens een pan met water, zand, rijst of kikkererwten en zet er wat bakjes en lepels bij. Je kind kan zich hiermee heerlijk vermaken en dit werkt ontprikkelend. Douche is ook een krachtige methode om te ontprikkelen, het combineert meerdere zintuigelijke prikkels die de overbelasting in de hersenen effectief reseten.